Greek English Italian German Swedish Russian
Lefkada
Links Sitemap

Web Cam Lefkada - Central Square

Kaarten van Lefkada
Festival van woord en kunst Internationaal Folklorefestival
Evenementen
Museums & Galleries in Lefkada
The Web Site is hosted to SYZEFXIS

Architectuur

STEDENBOUWKUNDIGE ORGANISATIE VAN LEFKADA

De chora, de hoofdstad van het eiland, is een typisch voorbeeld van middeleeuwse stedenbouw. Het ontwikkelde zich volgens een concreet plan dat een uitdrukking is van de feodale bestuurswijze tijdens de Venetiaanse overheersing, toen het elementaire stedenbouwkundige weefsel ervan ontstaan is.

Het plein vormt samen met de kerk van Agios Spyridon en de belangrijkste winkelstraat, de pazari, het centrum van de stad, dat omsloten wordt door een straat in de vorm van een ring. Een tweede ring, parallel aan de eerste, ligt in de noordelijke helft van de stad en, passerend voor de kerken van Panagia ton Xenon en van Agii Anargyri, komt hij uit in de centrale winkelstraat. Rond deze parallelle ringen liggen straten die als stralen vanuit het centrum vertrekken, wat doet denken aan een visgraat. Straten met verschillende rijrichtingen monden uit in pleinen, waarvan de ligging bijna altijd bepaald wordt door het bestaan van een kerk.

Na de aardbeving van 1948 ontwikkelde zich in het zuidelijke deel van de oude stad een nieuw stadsdeel, Neapoli genaamd. Op die manier verdubbelde de oppervlakte van de hoofdstad van het eiland en vandaag de dag blijft de stad groeien, aangezien het stadsplan van de Gemeente Lefkada zich nog meer heeft uitgebreid.


TRADITIONELE DORPEN

In de provincie Lefkada zijn er twee dorpen die officieel als traditioneel aangemerkt zijn en beschermd worden. Het zijn Syvota in het zuidoosten en Agios Nikitas in het westen van het eiland.
Er zijn echter nog veel dorpen, voornamelijk in de bergen van Lefkada en op de kleine eilandjes van de provincie, die nog traditionele elementen hebben wat betreft de vorm en de constructie van de gebouwen, die vervaardigd zijn met eenvoudige materialen, in harmonie met de natuurlijke omgeving. Met de eenvoud en de soberheid van hun gebouwen geven deze dorpen een idee van het respect dat de inwoners van Lefkada altijd toonden voor de natuur en zijn ze levende getuigen van een traditionele levenswijze. Elementen van deze traditie kan men terugvinden in Katouna, Karya, Vafkeri, Niochori, Alatro, Katochori, Poros, Draganos, Kalamitsi, Exanthia, Drymonas, de gemeente Sfakiotes, Meganisi, Kalamos en Roupakias.
Een authentiek dorp met gebouwen die representatief zijn voor de typische architectuur van Lefkada is het dorp Drymonas, gebouwd tegen een beschutte helling in het westelijke deel van het eiland. De met dakpannen bedekte huizen, met één verdieping (chamoja in het lokale dialect) of twee verdiepingen, onderscheiden zich door hun sterke, antiseismische constructie en hun bijzondere morfologische kenmerken: de tweevleugelige deuren en ramen, de stenen buitentrappen, het karakteristieke balkon, de “pontzo”, aan de top van het bordes, maar ook de booggewelven die leiden naar de benedenverdieping, met de bouwdatum van het huis erop gegraveerd. Gelijkaardige voorbeelden van de agrarische architectuur van Lefkada vindt men in het dorp Kontarena en in Roupakia, waar de sterke maar solitaire stenen boerenhuizen op een steile berghelling staan als bewakers van een lang vergeten tijd.

Belangrijke voorbeelden van traditionele architectuur zijn ook te vinden op de kleine eilanden van de provincie. Op Kalamos, met zijn sober agrarisch karakter, zijn de natuurstenen, met dakpannen bedekte huizen dicht tegen elkaar aangebouwd boven de haven, met ertussen kleine, slangvormige steegjes. In het dorp Kastos hangt een heel andere sfeer, met zijn twee verdiepingen hoge stenen huizen, wijd uit elkaar staand op grote percelen en omgeven met olijfbomen. De gekleurde raamvleugels, de houten balkons, de grote balkondeuren en de daken die gemaakt zijn van rode dakpannen, schetsen een beeld dat de rust uitademt van vervlogen tijden en erg doet denken aan het Griekenland van de jaren ΄60. Op Meganisi bestaan de dorpen uit pittoreske smalle straatjes met kleine stenen boerenhuisjes, vol waterputten waaruit de inwoners ooit het weinige water pompten. Tegenwoordig zijn nog maar weinig waterputten in werking. De meeste stenen putten onderscheiden zich echter door hun kunstige constructie, aangezien ze een groot en laag, rond steunmuurtje hebben aan de onderzijde. 

CONSTRUCTIE VAN DE GEBOUWEN

 
 

Het bouwsysteem van Lefkada, uniek in Griekenland en in Europa, is een representatief voorbeeld van antiseismische constructie en heeft daarom de levendige interesse opgewekt van Europese ingenieurs.
De aardbevingen, maar ook de onstabiele grond waarop de oude stad van Lefkada gebouwd is, creëerden de noodzaak om een nieuwe bouwwijze te bedenken die bestand was tegen hevige aardschokken, voornamelijk gebaseerd op het uitgebreide gebruik van hout, een ideaal materiaal voor antiseismische constructies. 
 

Volledige boomstammen werden ingesmeerd met teer en pek en dan in de fundamenten geplaatst langs de hele lengte en breedte van het bouwwerk. Het houten materiaal van de toekomstige constructie werd voor een bepaalde tijdsspanne in het slijk van de lagune dicht bij de hoofdstad gelegd. De boomstammen werden bedekt met een mengsel van drie verschillende materialen: fijn zand, gehouwen stenen en porseleinstof. Deze fundering gaf een grote stabiliteit omdat het gebouw, in het geval van een aardbeving, kon bewegen als één geheel. De waarschijnlijkheid dat het zou instorten of gedeeltelijk zou verzakken werd op die manier minimaal.

Na de fundering werden de stenen muren van de benedenverdieping vervaardigd, die eindigden in de openingen voor deuren en ramen. Aan de buitenkant van de muren, voornamelijk op de plaatsen tussen de openingen, werden ijzeren staven geplaatst die in de houten vloer van de eerste verdieping gehaakt werden om de houten constructie aan de stenen structuur van de benedenverdieping vast te maken en heel het gebouw op die manier stabiel te maken.
Terwijl de constructie van de benedenverdieping voornamelijk uit steen bestond, werd voor de constructie van de eerste verdieping veel meer hout gebruikt. De bouwvakkers verbonden de balken met de vier hoeken van de stenen structuur om de houten constructie te beginnen en maakten ze in de hoeken aan elkaar vast met speciale voegen die vastgenageld werden met vastgemaakte houten nagels uit hard hout, dat flexibeler is in geval van aardschokken. De horizontale houten balken werden parallel gelegd en in speciale uitsparingen in de stenen wand geplaatst of bovenop de balken die in de lengte van de wand gelegd waren om de vloer van de eerste verdieping te dragen. Als de constructie dit vereiste, staken de balken dwars door de muur en soms staken ze uit en vormden ze zo een houten verstekuitkraging om de erker te ondersteunen.

 

Na het voltooien van de vloer werd het hout voor de constructie van de eerste verdieping opgesteld, met een techniek die tsatoumas genoemd wordt. De constructie begon met het plaatsen van vier boomstammen in de hoeken, die aan de top en aan de basis ervan vastgezet werden met dikke spijkers, de bratsolia, die twee rechte hoeken vormden. Die constructie maakte het huis flexibel om bestand te zijn tegen aardbevingen en vormde de onderbouw voor het voltooien van de constructie met het plaatsen van andere, kleinere supplementaire stukken hout. Zo begon het vlechten van het houtwerk dat het gebouw zijn speciale stijl maar ook zijn lichtheid schonk. De tussenliggende openingen van het houtwerk werden opgevuld met stukken baksteen die aan elkaar gevoegd werden met een mengsel van zand, kalk en porselein, die het brede oppervlak van de houten muur beschermde tegen aardschokken en zo vermeed dat het gebouw zou instorten, vervormen of verwoest zou worden. Tot slot werd het dak op het huis geplaatst, dat eveneens van hout was.

Eén van basiselementen van de houten antiseismische constructie was de ondersteuning ervan, vanaf de grond van de benedenverdieping tot de vloer van de eerste verdieping met een tweede systeem van houten pilaren. Aan de zijden van de binnenste stenen muur trokken timmerlieden dikke pilaren op die ze verbonden met de reeds geplaatste balken van de vloer van de eerste verdieping. De plaatsing gebeurde op korte afstand van de stenen constructie om te vermijden dat de constructie in het geval van een aardbeving zou botsen op de stenen muur. Dat was de zogenaamde “antiseismische voeg”. De zware houten pilaren werden om de vier meter geplaatst, zowel in de lengte van de zijmuren als in de tussenruimte op de benedenverdieping, onder de centrale balk die de vloer van de eerste verdieping ondersteunde. Met deze hulpstructuur kon in het geval van een aardbeving de stenen buitenmuur van de benedenverdieping wel instorten, maar steeds naar de straatkant en nooit naar de binnenkant. Zo hield de houten constructie van het huis stand bij trillingen en hevige schokken.

Na verloop van tijd en ten gevolge van de herhaaldelijke vernielingen door de aardbevingen, zorgden de inwoners die hun huizen repareerden ervoor dat het bovenste deel licht was en ze bedekten het met plaatwerk, dat ze gewoonlijk in lichte kleuren verfden. Deze techniek blijft tot op heden behouden en in het historisch centrum van de stad zijn er nog veel huizen met plaatwerk te zien.

De oude herenhuizen en de rijke stadswoningen hadden een open haard en waren gebouwd op grote percelen met tuinen en indrukwekkende buitenpoorten. Een huis dat aan deze beschrijving beantwoordt is de beroemde Zoulinos woning, waar tegenwoordig de Openbare bibliotheek en de Collectie Postbyzantijnse Kunsticonen van de Eptanisa in gevestigd zijn.
De huizen van Lefkada, met hun lichte materiaal, imponeren niet door hun gewicht of door hun volume. Ze zijn ingetogen qua uitdrukking, licht qua architectonische vorm en sober in hun extern voorkomen. Maar ze hebben een stabiele constructie en zijn niet veranderd door externe invloeden. Zo bleven een eeuwenlange methode en de bouwtraditie van Lefkada bewaard.


BIBLIOGRAFIE:
CHARA PAPADATOU: “LEFKADA onderzoekend”
DIMOS MALAKASIS: “De oude huizen van Lefkada”