Greek English Italian German Swedish Russian
Lefkada
Links Sitemap

Web Cam Lefkada - Central Square

Kaarten van Lefkada
Festival van woord en kunst Internationaal Folklorefestival
Evenementen
Museums & Galleries in Lefkada
The Web Site is hosted to SYZEFXIS

Cultuur – Volkenkunde - Traditie

GROTE DENKERS EN KUNSTENAARS 

Lefkada is een eiland met een rijke geestelijke traditie. De geografische ligging – zoals ook het geval is voor de andere Ionische eilanden – zorgde voor een nauwere band met het Westen in de tijd dat het Griekse vasteland de geestelijke middeleeuwen van de Turkse overheersing doormaakte.

De karakteristieke cultuur van de Eptanisa, maar ook de aparte fysiognomie van het eiland, dat overspoeld wordt door “het gekreun van de golven en het geruis van de pijnbomen”, gaf Lefkada de mogelijkheid om enkele van de meest gevoelige dichterszielen te baren en groot te brengen. Van Lefkada zijn topkunstenaars en -wetenschappers afkomstig, die zowel in Griekenland als internationaal erkend worden.

Ioannis Zampelios  (1787-1856). Na zijn studies in Italië en in Parijs (rechten, filologie, filosofie) keert hij naar Lefkada terug en wordt hij aangesteld als openbaar aanklager van de Staat van de Ionische eilanden. Hij wordt lid van de “Filiki Etaireia” (een club van Griekse intellectuelen die de Griekse onafhankelijkheidsstrijd voorbereidden), wijdt zich vol overgave aan het Heilige Doel en wordt beschouwd als het belangrijkste lid van de Filiki Etaireia op Lefkada. Hij schreef twaalf tragedies met nationale inhoud.

Lefkadios Hearn

Lefkadios Hearn / Yakumo Koizumi  (1850-1904). Een belangrijke schrijver uit Lefkada, die naar Japan emigreerde en met zijn werk het land van de ondergaande zon en zijn cultuur bekend maakte in het Westen. Hij wordt beschouwd als een nationale schrijver van Japan.

Spyridon Zampelios  (1813-1881). Zoon van Ioannis Zampelios. Historisch schrijver, die met zijn belangrijkste werk “Byzantijnse studies” (1857) de eenheid van de Byzantijnse staat probeerde aan te tonen. Hij onderscheidde zich ook als romanschrijver.

Aristotelis
Valaoritis

Aristotelis Valaoritis  (1824-1879). Hoogstaand lyrisch dichter. Zijn gedichten getuigen van zijn liefde voor zijn vaderland, de vrijheid en zijn bewondering voor de onafhankelijkheidsstrijders van 1821. Jarenlang vertegenwoordigde hij Lefkada in het Ionisch Parlement, waar hij vanaf de banken van de Radicalen streed voor de eenmaking. Toen die droom werkelijkheid werd, werd hij lid van het Nationale Parlement.

Angelos
Sikelianos

Angelos Sikelianos  (1884-1952). De inspirator van de Delfische Gedachte, een groot lyrisch dichter en mysticus met een oecumenische visie, die in zijn gedichten de Oudgriekse met de christelijke waarden in overeenstemming kon brengen en zo een universeel dichter werd.

Kleareti Dipla-Malarou. Dichteres en prozaschrijfster, de eerste Griekse vrouw die bekroond werd door de Atheense Academie.

Nikos Svoronos  (1911-1989). Byzantinoloog en groot onderzoeker van onze hedendaagse geschiedenis, die voor zijn belangrijk werk internationale erkenning geniet.

Aristoxenos Skiadas (1932-1994). Gerenommeerd professor in de Klassieke Filologie die vicerector was van de Universiteit van Athene.

Nikos G. Katiforis (1903-1967). Proza- en theaterschrijver en voor vele jaren columnist voor de krant Rizospastis.

Gerasimos Grigoris (1907-1985). Literator bekroond met twee nationale literatuurprijzen (1958 en 1963).

De expressionistische
schilder
Theodoros Stamos

Theodoros Stamos (1922-1997). Schilder met universele erkenning, pionier van het abstract expressionisme.

Nanos Valaoritis. Belangrijk surrealistisch dichter, prozaschrijver en theaterschrijver.

Agnes Baltsa. Vooraanstaand lyrisch kunstenares. Mezzosopraan met benijdenswaardige internationale carrière.


ZEDEN EN GEBRUIKEN

De zeden, gebruiken en het creatieve discours van de bevolking van Lefkada in zijn verschillende vormen, de zegens en de vloeken, de sprookjes en de raadsels, de satirische liederen en de komische verhalen, vormen de schatten van een grote, rijke traditie die, in de meeste manifestaties ervan, levend gehouden wordt tot op de dag van vandaag.
Veel gewoonten zijn verweven met de feestkalender en de cyclus van het leven - Kerstmis, Pasen, Carnaval en de Vasten – en blijven tot op heden bewaard. De belangrijkste zijn:

KERSTMIS: Op de vooravond van Kerstmis maken de vrouwen Christopsoma (soort brood) of Christokouloura (broodjes in ringvorm) en het kruis van deeg. Voor de jongens maken ze kruizen en voor de meisjes vlaches of baloubes. Op kerstavond wordt het kruis gesneden. Iedereen komt thuis bij elkaar rond de gedekte tafel met in het midden een fles wijn. Het kruis krijgt vier inkervingen en wordt bovenop de fles geplaatst. Dan steekt iedereen zijn rechterhand uit, pakt een stuk van het kruis vast en breekt het af onder het uitspreken van een wens.

NIEUWJAAR: Op oudejaarsavond hangen de inwoners van Lefkada wateruien - de koutsounes – op in huis voor goed geluk en op Nieuwjaarsdag wordt het nieuwe jaar verwelkomt met het gebruik van Diana, waarin de harmonie van Lefkada een hoofdrol speelt. Diana wil zeggen Eothinos: hymne, lied of gebed dat in de ochtend gezongen wordt. Op oudejaarsavond, voor het licht wordt, zwerft de harmonie door de stad - gevolgd door groot en klein, schreeuwend en zingend – en speelt ze vrolijke stukken en de Eothinos, terwijl ze voortdurend halt houdt voor de huizen, als gebed voor een goed jaar. De Diana is waarschijnlijk een overblijfsel uit de tijd van de Venetianen en de Engelsen.

EPIFANIE: Op de dag van Epifanie, wanneer de bisschop een kruis in het water gooit, dompelen de omstanders drie maal een net met sinaasappelen in de zee. Daarna hangen ze die aan de iconen en op hetzelfde moment gooien ze die van het vorige jaar weg, die volledig intact gebleven zijn.

PASEN: Op paaszaterdag, rond negen uur ’s morgens, komen de vrouwen aan het raam en gooien ze “het stuk” op straat. Ze gooien een vaas in aardewerk, een bord, een kruik en in geval van nood een dakpan of iets van glas – in het algemeen een breekbaar vat dat in stukken valt. De brokstukken mogen diezelfde dag niet opgeruimd worden. Het stuk - zo wil de traditie – wordt stukgegooid om het leed, de stilte en de rouw van de Goede Week te breken. Nadien, wanneer de kerkklok luidt, komt de harmonie langs de centrale straten en speelt ze marsmuziek. Zo mengt het geluid van de muziek zich met het onmuzikale maar vrolijke geluid van de vaten die vertrappeld worden.


LOKALE BEROEPEN EN BEZIGHEDEN 

De landbouw was eeuwenlang de belangrijkste bezigheid van de inwoners van Lefkada en de belangrijkste activiteit die hun overleven verzekerde. Geliefde en rendabele agrarische bezigheden waren de teelt van olijfbomen – voornamelijk in de vlakte – en de wijnbouw – in de bergen van het eiland – een bezigheid die al in de Oudheid bij de inwoners van Lefkada geliefd was. Veel antieke schrijvers – zoals Plinius de Oudere (23-79 n.Chr.) en Athenaeus (160-250 n.Chr.), de schrijver van de “Deipnosophistae” – maken gewag van de vermaarde wijn uit Lefkada. Behalve de agrarische bezigheden, voorzagen de inwoners van Lefkada in hun levensonderhoud met de veeteelt en de visvangst en – dientengevolge – de handel en de ambachten van het dagelijks leven.

Uit de zuivere landbouw en veeteelt, waarmee de inwoners zich bezighielden, kwamen nieuwe beroepen voort, die later geconsolideerd werden en een eigen traditie creëerden en die vanzelfsprekend waren in kleine agrarische gemeenschappen: dat van de ploeger, de maaier en de dorser, de molenaar, de olijfperser, de grondwerker, de bouwvakker, de schoorsteenveger. De overige traditionele beroepen – die van de schoenlapper, de timmerman, de kuiper, de smid, de kleermaker en de handelaar –vullen de voornaamste beroepen van de families aan.

 

 
 Borduurwerk uit Lefkada

De belangrijkste activiteit met artisanaal karakter – die vooral in het verleden bloeide maar tot op de dag van vandaag voortleeft – is de kunst van het borduren en het weven, die zich ontwikkelde in vele dorpsgemeenschappen en vooral in Karya, een dorp dat in grote mate zijn traditie en gebruiken behouden heeft. Het beroemde “karsanika” borduurwerk - waarvoor het dorp bekend staat - is een unieke borduurtechniek, die ontwikkeld werd door Maria Stavraka of Koutsochero (“manke hand”), zoals ze genoemd werd omwille van haar handicap. Haar techniek kende grote navolging buiten het eiland en zelfs in het buitenland. Ook de weefsels uit de streek zijn uitzonderlijk, met hun ongebruikelijke motieven en grote behendigheid.


KLEDERDRACHT UIT LEFKADA 

Bruidsjurk

VOOR VROUWEN (BRUID)  
De bruidsjurk is uit zijde of zijdewol, met een dikke, glanzende textuur. Hij valt wijd uit en maakt brede en bolle plooien. Onderaan zijn rondom de jurk brede gouden “chartza” genaaid. Ook de “kampzela” – het bovenstuk van de jurk – evenals de zoom zijn met chartza versierd. De kleuren die men voor bruidsjurken verkoos zijn lichtblauw, roze, auberginekleur, olijfgroen, rozenrood. Bovenop de jurk droeg men de “tsoubè”, een jasje met vreemde, korte mouwen, bol aan de schouders en daaronder nauwsluitend, dat de rug bedekte, tot aan de voeten reikte en een wijde sleep had met mooi gestreken plooien. Waar de mouwen smaller worden, zijn er zeer mooie versieringen met chartza, mataxogaitana en gouden galonnen. Ook het borduurwerk op de rugzijde van de tsoubè is heel mooi. Heel het oppervlak van de schouders tot aan het middel is versierd met geborduurde bloemen in zijde en gouddraad. De indrukwekkende brostomantilo is een witte, roze of gele omslagdoek, met rondom franjes. Een must is het aanvullen en versieren van de omslagdoek met sieraden: spiles, pontalia, spijkerspelden en borstspelden. De pontalia en de spiles worden omlijst door gouden kettinkjes waaraan vaak gouden hartjes hangen. Behalve de sieraden om de hals, droeg men ook ringen en oorbellen. De bekroning van de bruidsjurk was de fez. Bruiden dragen hem schuin en altijd aan de linkerzijde, zo dat het een deel van de scheiding en een beetje van het voorhoofd bedekt. Hij is uit zwart fluweel, waarop met gouddraad bloemen en andere lineaire composities geborduurd zijn. Het mooiste en meest karakteristieke juweel dat de fez versiert is de tremoula, een metalen staafje van 10 cm lang dat aan de rand van de fez rechtop staat. Op de top van de metalen stengel staat een bloem uit goud en diamandjes. Bovenop de fez komt de geborduurde hoofddoek, die rijkelijk en stralend over de schouders en de rug valt.

Bruidegomskostuum
VOOR MANNEN (BRUIDEGOM)
De bruidegom droeg een wit, mooi geborduurd hemd en daarboven een gilet dat soms gekruist was en soms niet, gewoonlijk gemaakt uit blauw fluweel. De rug van het gilet was van glanzende zijde in paars, rood of pauwblauw, met wijdbladige fiora. Voor de rest droeg hij een vilten pofbroek of dimitenia, die geborduurd was aan de onderkant en geborduurde kousen. Het kostuum van de bruidegom werd aangevuld met een band, een fazzoletto (hoofddoek) of fez met zwarte kwast en gewoonlijk een halsdoek.

MUZIEK  

De muzikale voorkeuren van de verschillende delen van het eiland weerspiegelen ook zijn culturele heterogeniteit. In de dorpen luistert men naar volksmuziek en rebetika – het gevolg van het continue contact met Roumeli. De stad prefereert muziek met koren en mandolinespel, een teken van de nauwe band met Italië, aangezien tijdens de hele Venetiaanse periode en tot aan de vereniging met Griekenland de kinderen van de rijke families in Italië geneeskunde of rechten studeerden en wanneer ze terugkeerden de cultuur en de waarden van het Westen met zich meenamen.
Aan de andere kant promootten de Venetianen hun cultuur in alle Eptanisa, met het gevolg dat hun grote invloed op de muzikale opvoeding tot op heden voelbaar is.
Lefkada heeft (na Corfu) de oudste harmonie van Griekenland (1850). De actieve Bond droeg bij tot de ontwikkeling van de muzikale opvoeding van de inwoners van Lefkada en was present bij belangrijke historische gebeurtenissen, zoals de Unie van de Eptanisa in 1864, de eerste Olympische Spelen van Athene in 1896, de Tussenspelen van 1906, e.a. In 1983 werd ze bekroond door de Atheense Academie. De Harmonie beschikt over een muziekschool, een muziekkorps, een kapel en muzikale ensembles.
Op Lefkada zijn ook traditionele dansgroepen, koren en mandolineorkesten actief met panhelleense, maar ook internationale erkenning.